İş Yerine Kamera Takmak Yasal mı? Ses Kaydı Yasak mı? KVKK Ne Diyor?
İş yerlerinde güvenlik kamerası kullanılması belirli şartlarla yasal olsa da çalışanların sürekli gözetlenmesi ve seslerinin kaydedilmesi hukuki sorunlara yol açabiliyor. Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), kameraların hangi amaçlarla kullanılabileceğini, nerelere yerleştirilemeyeceğini ve ses kaydı konusunda dikkat edilmesi gereken kuralları açıkladı. Peki, işveren çalışanlarını kameradan izleyebilir mi, ses kaydı alabilir mi ve kamera kayıtları ne kadar saklanabilir?
Mağazalardan fabrikalara, restoranlardan ofislere kadar birçok iş yerinde güvenlik kameraları kullanılıyor. Hırsızlığın önlenmesi, iş yeri güvenliğinin sağlanması ve olası olayların tespit edilmesi amacıyla kurulan sistemler, çalışanların kişisel verilerinin korunması hakkını da yakından ilgilendiriyor.
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında bir kişinin görüntüsünün kaydedilmesi, kişisel veri işleme faaliyeti olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle işverenin iş yerine kamera takma hakkı sınırsız değil.
İş Yerine Kamera Takmak Yasak mı?
Hayır. İş yerine güvenlik kamerası takılması genel olarak yasak değil.
İşverenler; iş yeri güvenliğinin sağlanması, suçların önlenmesi, iş kazalarının engellenmesi ve çalışanların iş sağlığı ile güvenliğinin korunması gibi meşru amaçlarla kamera sistemi kullanabiliyor.
Ancak kamera kullanımının hukuka uygun olabilmesi için açık bir amacının bulunması, gerekli ve ölçülü olması, uygun bir kişisel veri işleme şartına dayanması ve çalışanların bilgilendirilmesi gerekiyor.
Örneğin bir işletmenin giriş kapısını, kasasını veya deposunu güvenlik amacıyla izlemesi ile çalışanların bütün hareketlerini gün boyunca takip etmesi aynı şekilde değerlendirilmiyor.
KVKK, kamera kullanımında kişisel verilerin mümkün olduğunca az işlenmesi gerektiğini özellikle vurguluyor.
İşveren Çalışanlarını Kameradan Sürekli İzleyebilir mi?
İşverenin çalışanları kamera aracılığıyla izlemesi, yalnızca iş yerinin kendisine ait olması nedeniyle sınırsız bir hak oluşturmuyor.
KVKK'nin açıklamasına göre kameraların yalnızca çalışanların verimli çalışıp çalışmadığını görmek, disiplini artırmak veya genel kontrol sağlamak gibi soyut amaçlarla kullanılması meşru bir amaç olarak değerlendirilemiyor.
Bu nedenle güvenlik amacıyla kurulan kameraların sonradan çalışanların her hareketini denetlemek için kullanılması hukuka aykırılık riski taşıyor.
Kamera sayısı, görüş açısı, yakınlaştırma özelliği, kayıt süresi ve görüntülerin ne sıklıkla izlendiği de değerlendirmede önem taşıyor.
Çalışanların iş yerinde bulunmaları, özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerinin korunması haklarını ortadan kaldırmıyor.
İş Yerinde Ses Kaydı Almak Yasal mı?
İş yerindeki güvenlik kameralarının ses kaydı yapması, yalnızca görüntü kaydı alınmasına göre çok daha müdahaleci bir yöntem olarak kabul ediliyor.
KVKK, ses kaydı yapılmasının hukuka uygun gerekçesinin ve gerekliliğinin açıkça ortaya konulması gerektiğini belirtiyor.
Güvenliğin yalnızca görüntü kaydıyla sağlanabildiği durumlarda ayrıca ses kaydı alınması, ölçülülük ilkesine aykırı olabiliyor.
Bu nedenle bir kameranın teknik olarak mikrofon içermesi, işverene otomatik olarak çalışanların konuşmalarını kaydetme hakkı vermiyor.
Özellikle çalışanların kendi aralarındaki konuşmalarının sürekli kaydedilmesi, kişisel verilerin korunması ve özel hayatın gizliliği bakımından ciddi riskler oluşturuyor.
Ses kaydının hukuka uygunluğu her somut olayda ayrıca değerlendirilmeli. Sadece iş yerinde kamera bulunduğunu bildirmek de hukuka uygun bir ses kaydı için tek başına yeterli değil.
Ses Kaydı Alan İş Yerine 125 Bin TL Ceza Verildi
Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 30 Kasım 2023 tarihli ve 2023/2007 sayılı kararı, iş yerlerinde ses kaydı konusundaki önemli örneklerden biri oldu.
Karara konu olayda bir işveren, güvenlik kulübesindeki kamera aracılığıyla çalışanların görüntülerinin yanında seslerini de kaydetti.
Kurul, güvenliğin görüntü kaydıyla sağlanabileceği durumda ayrıca ses kaydı alınmasının gerekli olmadığına ve ses verilerinin işlenmesi için hukuka uygun bir sebep bulunmadığına karar verdi.
İnceleme sonucunda işverene 125 bin TL idari para cezası uygulandı. Ayrıca hukuka aykırı şekilde işlenen ses kayıtlarının imha edilmesi ve sonucunun Kurula bildirilmesi istendi.
Bu tutar, 2023 yılında verilen somut karardaki cezadır. Günümüzde her ses kaydı ihlali için uygulanacak sabit ceza miktarı olarak değerlendirilmemelidir.
İş Yerinde Kamera Nerelere Takılabilir?
KVKK'nin açıklamasına göre kamera yerleştirilirken alanın kullanım amacı ve çalışanların mahremiyet beklentisi dikkate alınmalı.
İş yeri giriş ve çıkışları, depolar ve kasalar gibi güvenlik riski bulunan alanlarda kamera kullanımı, gerekli koşullar sağlandığında ölçülü kabul edilebilir.
Buna karşılık çalışanların özel hayatına doğrudan müdahale oluşturabilecek alanlarda kamera kullanılmamalı.
| Alan | KVKK açısından değerlendirme |
|---|---|
| İş yeri giriş ve çıkışı | Güvenlik amacıyla uygun olabilir |
| Kasa ve depo | Risk ve ihtiyaç varsa uygun olabilir |
| Üretim alanı | İş güvenliği amacı ve ölçülülük değerlendirilmeli |
| Ofis ve çalışma masaları | Sürekli personel takibi amacıyla kullanılması riskli |
| Dinlenme odası | Kamera yerleştirilmemeli |
| Soyunma odası | Kamera yerleştirilmemeli |
| Tuvalet | Kamera yerleştirilmemeli |
| Mescit | Kamera yerleştirilmemeli |
Kameranın yalnızca bulunduğu yer değil, hangi alanları gördüğü de önem taşıyor.
Örneğin koridoru izlemek amacıyla yerleştirilen bir kameranın soyunma odasının içini görüntülemesi de mahremiyet ihlaline neden olabilir.
İş Yerinde Kamera Olduğu Çalışanlara Bildirilmeli mi?
Evet. İşverenin kamera yoluyla kişisel veri işlemesi halinde KVKK kapsamındaki aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmesi gerekiyor.
Çalışanlara kamera sisteminin hangi amaçlarla kullanıldığı, verilerin hangi hukuki sebeple işlendiği, kimlere aktarılabileceği ve ilgili kişinin hakları gibi bilgiler açıklanmalı.
İş yerinde kamera bulunduğunu gösteren uyarı levhaları kullanılabilir. Ancak yalnızca “Bu iş yeri kamerayla izlenmektedir” yazılı bir levhanın bulunması, her durumda bütün aydınlatma yükümlülüklerinin yerine getirildiği anlamına gelmez.
Bilgilendirmenin açık, anlaşılır ve erişilebilir olması gerekiyor.
Kamera Takmak İçin Çalışanın İzni Gerekir mi?
Her kamera kaydı için mutlaka çalışanın açık rızasının alınması gerektiği söylenemez.
KVKK'ye göre kişisel veriler, Kanun'un 5'inci maddesinde yer alan uygun işleme şartlarından biri mevcutsa açık rıza olmadan da işlenebilir.
Örneğin gerekli koşulların sağlanması halinde işverenin hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi veya meşru menfaatinin bulunması hukuki dayanak oluşturabilir.
Ancak bu durum, işverenin istediği her noktaya kamera yerleştirebileceği anlamına gelmiyor.
Ayrıca çalışandan imza alınması veya açık rıza verilmesi de hukuka aykırı ya da ölçüsüz bir gözetim faaliyetini kendiliğinden yasal hale getirmez.
Kamera Kayıtları Kaç Gün Saklanabilir?
İş yerindeki bütün kamera kayıtları için geçerli, her işletmeye uygulanacak tek bir genel saklama süresi bulunmuyor.
KVKK, kayıtların işleme amacı için gerekli olan süre kadar tutulması gerektiğini belirtiyor.
Gereğinden uzun süre kayıt saklanması kişisel verilerin korunması ilkelerine aykırılık oluşturabiliyor.
Bu nedenle işletmelerin saklama sürelerini amaç ve ihtiyaçlarına göre belirlemesi, süre sonunda kayıtları uygun şekilde imha etmesi ve mümkünse otomatik silme mekanizması kullanması gerekiyor.
Bir olayla ilgili kayıtların hukuki süreç nedeniyle saklanması gerektiğinde ise yalnızca ilgili kayıtların gerekli süre boyunca muhafaza edilmesi önem taşıyor.
İşveren Kamera Kayıtlarını Başkalarıyla Paylaşabilir mi?
Kamera görüntülerinin yetkisiz kişilerle paylaşılması hukuka aykırı kişisel veri işleme sonucunu doğurabilir.
İşverenlerin kayıtlara erişebilecek kişileri belirlemesi, yetkisiz erişimi önlemesi ve gerekli teknik ve idari güvenlik tedbirlerini alması gerekiyor.
Kayıtların sosyal medyada yayımlanması, çalışanların görüntülerinin ilgisiz kişilerle paylaşılması veya güvenlik amacı dışında kullanılması ayrıca hukuki sorumluluk doğurabilir.
Yetkili kamu kurumlarına hukuka uygun şekilde bilgi verilmesi gibi durumlar ise kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilir.
İş Yerinde Gizli Kamera Varsa Nereye Şikâyet Edilir?
İş yerinde hukuka aykırı kamera veya ses kaydı yapıldığını düşünen çalışanlar, kişisel verilerinin nasıl işlendiğine ilişkin bilgi talep edebilir.
KVKK kapsamındaki şikâyet sürecinde kural olarak öncelikle veri sorumlusuna başvurulması gerekiyor.
Veri sorumlusunun başvuruyu reddetmesi, yanıtın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi halinde kanunda belirtilen süreler içinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet yoluna gidilebilir.
Başvuru süreci, olayın niteliğine göre iş hukuku veya ceza hukuku kapsamındaki diğer başvuru yollarından ayrı değerlendirilebilir.
Özellikle gizli ses kaydı, özel alanların görüntülenmesi veya kayıtların izinsiz paylaşılması gibi durumlarda somut olayın hukuki değerlendirilmesi önem taşıyor.
İş Yerinde Kamera ve Ses Kaydı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Patron çalışanları kameradan izleyebilir mi?
Meşru, belirli ve ölçülü bir amaç varsa kamera kullanılabilir. Ancak çalışanları sürekli kontrol etmek veya yalnızca performanslarını takip etmek amacıyla sınırsız gözetim yapılamaz.
İş yerinde ses kaydı almak tamamen yasak mı?
Her durum için mutlak bir yasak bulunduğu söylenemez. Ancak ses kaydı, görüntü kaydından çok daha müdahaleci kabul edilir ve hukuka uygun gerekçesi ile zorunluluğunun ayrıca ortaya konulması gerekir.
Kamerada mikrofon varsa suç mu?
Kameranın mikrofon özelliğinin bulunması ile bu özelliğin kullanılarak ses kaydedilmesi aynı şey değildir. Hukuka aykırı ses kaydı yapılması, somut koşullara göre idari ve başka hukuki sonuçlar doğurabilir.
Çalışanın haberi olmadan kamera takılabilir mi?
Kişisel veri işleme faaliyetinde çalışanların KVKK kapsamında bilgilendirilmesi gerekir. Gizli izleme uygulamaları ciddi hukuki riskler taşır.
İş yerinde kamera kayıtları 30 gün saklanmak zorunda mı?
Bütün iş yerleri için geçerli genel bir 30 gün zorunluluğu bulunmuyor. Saklama süresi, hukuki yükümlülükler ve işleme amacı dikkate alınarak belirlenmelidir.
İş yerinde kamera cezası ne kadar?
Ceza, ihlalin türüne, uygulanacak mevzuata ve ilgili yılın yaptırım tutarlarına göre değişir. KVKK'nin 2023/2007 sayılı kararında hukuka aykırı ses kaydı nedeniyle 125 bin TL idari para cezası uygulanmıştır.
Kaynaklar: Kişisel Verileri Koruma Kurumu; iş yerlerinde güvenlik kamerası kullanımına ilişkin kamuoyu duyurusu, 30 Kasım 2023 tarihli ve 2023/2007 sayılı Kurul kararı, 12 Mart 2020 tarihli ve 2020/212 sayılı Kurul kararı; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu.
KVKK – İş yerlerinde güvenlik kamerası kullanım kuralları
Kişisel Verileri Koruma Kurumu
KVKK – İş yerinde ses kaydı nedeniyle verilen 125 bin TL ceza kararı
Kişisel Verileri Koruma Kurumu
KVKK – Ses kayıt özellikli güvenlik kamerası kararı
Kişisel Verileri Koruma Kurumu
KVKK – İş yerindeki soyunma odasının kamerayla izlenmesine ilişkin karar
